OVP Sonrası Emeklilikte Yeni Formül Masada: 25 Yıldan Sonra Çalışana Ek Maaş Avantajı Gelebilir
2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program (OVP) sonrasında sosyal güvenlik sistemine ilişkin yeni düzenleme beklentileri yeniden gündeme geldi. Milyonlarca SSK ve Bağ-Kur’lunun yakından takip ettiği başlıklardan biri ise “Çalıştıkça emekli aylığım neden düşüyor?” sorusu oldu.
Sosyal güvenlik sisteminde mali sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi ve çalışanların daha uzun süre kayıtlı istihdamda kalmasının teşvik edilmesi hedeflenirken, emekli aylığı hesaplama sistemine yönelik farklı modeller üzerinde değerlendirmeler yapılıyor.
SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın değerlendirmelerinde öne çıkan başlıklardan biri de uzun süre çalışanların emekli aylığı açısından yaşayabildiği kayıpların önüne geçilmesine yönelik olası formüller.
Çalıştıkça Emekli Maaşı Neden Düşebiliyor?
Özellikle düşük veya asgari ücrete yakın kazanç üzerinden prim bildirilen çalışanlarda, daha uzun süre çalışmanın emekli aylığı açısından her zaman beklenen sonucu vermemesi önemli bir tartışma konusu.
Bunun temel nedenleri arasında emekli aylığının hesaplanmasında kullanılan ortalama aylık kazanç ve aylık bağlama oranı (ABO) hesaplamaları bulunuyor.
Çalışanın geçmiş dönem kazançlarının güncellenerek ortalamaya dahil edilmesi ve farklı dönemlerde uygulanan aylık bağlama oranlarının değişmesi, uzun süre çalışmaya rağmen emekli aylığında beklenen artışın ortaya çıkmamasına neden olabiliyor.
Bu nedenle özellikle düşük kazanç üzerinden prim ödeyen çalışanlarda, “Biraz daha çalışırsam emekli aylığım artar mı, yoksa azalır mı?” sorusu önem kazanıyor.
25 Yıl Sonrası İçin Yeni ABO Formülü Gündemde
Sosyal güvenlik sistemine ilişkin tartışılan modellerden biri, 25 yıllık çalışma veya sigortalılık süresinden sonra ilave çalışma yıllarının emekli aylığına daha fazla katkı sağlaması fikri.
Bu senaryoya göre belirli bir sürenin üzerinde çalışan sigortalılar için aylık bağlama oranına ilave puan verilmesi değerlendirilebilir.
Böyle bir model hayata geçirilirse, 25 yılı doldurduktan sonra çalışmaya devam eden sigortalının emekli aylığının hesaplanmasında ilave avantaj elde etmesi mümkün olabilecek.
Ancak burada önemli bir nokta bulunuyor: 25 yıldan sonra her yıl için ek ABO verilmesine ilişkin kesinleşmiş bir yasal düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle söz konusu formül şu aşamada gündemdeki değerlendirme ve model önerileri kapsamında ele alınıyor.
Çifte Taban Aylık Formülü de Masada
Tartışılan bir diğer model ise emeklilik türüne göre farklı taban aylık uygulanması.
Bu kapsamda;
- Kısmi emeklilik için ayrı bir taban aylık,
- Normal emeklilik için ise daha yüksek bir taban aylık
belirlenmesi yönünde bir sistem üzerinde çalışılabileceği değerlendiriliyor.
Amaç, daha fazla prim günü ve daha uzun çalışma süresine sahip olan sigortalının emeklilikte daha avantajlı olmasını sağlamak.
Bu model hayata geçirilirse, uzun yıllar boyunca sistemde kalan ve yüksek sürelerle prim ödeyen çalışanların emekli aylığı açısından daha güçlü bir avantaj elde etmesi hedeflenebilir.
Çalışan Daha Uzun Süre Sistemde Kalabilir
Yeni bir aktüeryal modelin uygulanması halinde yalnızca emeklilerin değil, sosyal güvenlik sisteminin de etkilenmesi bekleniyor.
Çalışan açısından bakıldığında, uzun süre sigortalı çalışmanın emekli aylığına olumlu yansıması kayıtlı istihdamı teşvik edebilir.
SGK açısından ise daha uzun süre prim ödenmesi, prim gelirlerinin artırılmasına ve sosyal güvenlik sisteminin mali dengesinin güçlendirilmesine katkı sağlayabilir.
SSK ve Bağ-Kur’luların Gözü Yeni Düzenlemede
Önümüzdeki dönemde sosyal güvenlik sistemine yönelik çalışmaların önemli başlıklarından birini emekli aylığı hesaplama sistemi oluşturabilir.
Özellikle SSK ve Bağ-Kur’luların uzun yıllar çalışmasına rağmen emekli aylığının yeterince yükselmemesi sorununun çözülmesine yönelik yeni formüllerin gündeme gelmesi bekleniyor.
Ancak 25 yıl sonrası ek aylık bağlama oranı veya farklı taban aylık uygulaması gibi başlıkların yürürlüğe girmesi için yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
Bu nedenle milyonlarca çalışanın merak ettiği “25 yılını dolduran daha yüksek emekli maaşı alacak mı?” sorusunun yanıtı, Meclis’e gelecek olası düzenlemelerle netleşecek.
