Dünya genelinde demans vakaları hızla artıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 2021 itibarıyla yaklaşık 57 milyon kişi demansla yaşıyor ve her yıl yaklaşık 10 milyon yeni vaka ortaya çıkıyor. Uzmanlar, yaşlanan nüfusun yanı sıra değiştirilebilir risk faktörlerine dikkat çekiyor.
Demans, yalnızca unutkanlıktan ibaret olmayan; hafıza, düşünme, iletişim ve günlük yaşam becerilerini etkileyen bir sağlık sorunu. Alzheimer hastalığı, vakaların yaklaşık yüzde 60-70’inden sorumlu en yaygın demans türü olarak öne çıkıyor.
2050’de 150 milyonu aşabilir
Küresel araştırmalar, demans vakalarının nüfusun yaşlanmasına bağlı olarak önümüzdeki yıllarda ciddi biçimde artabileceğine işaret ediyor. Daha önce yayımlanan küresel projeksiyonlarda 2019’da yaklaşık 57 milyon olan vaka sayısının 2050’de 153 milyona ulaşabileceği öngörülüyor.
Bu nedenle son yıllarda “demans pandemisi” ifadesi, hastalığın küresel ölçekte artan yükünü anlatmak için kullanılıyor. Ancak demans bulaşıcı bir hastalık değil; burada “pandemi” ifadesi vakalardaki küresel ve hızlı artışa dikkat çekmek amacıyla kullanılıyor.
Riskin önemli bölümü değiştirilebilir
Dünya Sağlık Örgütü’nün Temmuz 2026’da yayımladığı yeni kılavuza göre demans riskinin yüzde 45’e kadar olan bölümünün değiştirilebilir risk faktörleriyle ilişkili olduğu tahmin ediliyor.
Hareketsizlik, sigara, aşırı alkol tüketimi, yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, obezite, sosyal izolasyon, işitme ve görme kaybı ile hava kirliliği bu riskler arasında yer alıyor.
Korunmak için ne yapılabilir?
Uzmanların önerileri arasında düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, tansiyon-şeker-kolesterol kontrolü, sigaradan uzak durma, sosyal ve zihinsel olarak aktif kalma ve işitme kaybının tedavi edilmesi bulunuyor.
Uzmanlar ayrıca unutkanlık, yön bulma güçlüğü, konuşmada belirgin değişiklik veya günlük işlerde zorlanma gibi belirtilerin yaşlanmanın doğal sonucu olarak görülmemesi ve gerektiğinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğine dikkat çekiyor.
Not: Demans riski kişiden kişiye değişir. Bu bilgiler genel sağlık bilgilendirmesi amacı taşır ve tıbbi değerlendirme yerine geçmez.
