Üniversite sınavına hazırlanan, mezuniyet heyecanı yaşayan ya da eğitim hayatını yeni tamamlayan milyonlarca genci ilgilendiren önemli bir uyarı geldi.
Genel Sağlık Sigortası (GSS) kapsamında uygulanan yaş ve süre sınırlarını kaçıran gençler, farkında olmadan her ay prim borcu biriktirebiliyor. Uzmanlar, eğitim sonrası süreçte sigorta durumunun mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’de sosyal güvencesi bulunmayan vatandaşların sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi amacıyla uygulanan Genel Sağlık Sigortası sistemi, belirli yaş ve eğitim kriterlerine göre işlem görüyor. Ancak mezuniyet sonrasında tanınan sürelerin sona ermesiyle birlikte sistem otomatik olarak devreye giriyor ve gençler adına prim borcu tahakkuk ettiriliyor.
Lise Mezunlarında 20 Yaş Sınırı
Lise ve dengi okullardan mezun olan gençler, mezuniyet tarihinden itibaren iki yıl boyunca aileleri üzerinden sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor. Ancak bu hak en fazla 20 yaşına kadar devam ediyor.
Eğitimine devam etmeyen ve 20 yaşını dolduran kişiler için sağlık güvencesi kapsamındaki muafiyet sona eriyor. Bu durumda herhangi bir sosyal güvencesi bulunmayan gençler, otomatik olarak Genel Sağlık Sigortası kapsamına alınıyor ve prim yükümlüsü haline geliyor.
Üniversite Mezunlarında 25 Yaş Kuralı
Üniversite mezunları için de benzer bir uygulama bulunuyor. Mezuniyet sonrasında iki yıl boyunca sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı devam ederken, bu hak en fazla 25 yaşına kadar sürüyor.
Üniversite eğitimine devam eden öğrenciler ise 25 yaşını dolduruncaya kadar aileleri üzerinden sağlık güvencesinden yararlanabiliyor. Ancak mezuniyet sonrasında belirlenen sürelerin dolmasıyla birlikte GSS primi ödeme yükümlülüğü başlayabiliyor.
Sistem Otomatik İşliyor
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından paylaşılan öğrenci ve mezuniyet bilgileri elektronik ortamda Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) aktarılıyor. Bu nedenle herhangi bir başvuru yapılmasa bile sistem kişinin eğitim durumunu otomatik olarak tespit ediyor.
Eğitim hakkı sona eren ve başka bir sigortalılık statüsünde bulunmayan kişiler için Genel Sağlık Sigortası primi kendiliğinden tahakkuk ettiriliyor. Birçok genç ise bu durumun farkına yıllar sonra e-Devlet üzerinden yaptığı sorgulamalarda varıyor.
Borçlar Katlanabiliyor
2026 yılı itibarıyla Genel Sağlık Sigortası primi aylık 1.981 lira 80 kuruş olarak uygulanıyor. Primlerin düzenli ödenmemesi halinde ise borçlara gecikme zamları ve faizler ekleniyor.
Uzun süre fark edilmeyen borçlar, birkaç yıl içerisinde on binlerce liraya ulaşabiliyor. Uzmanlar, özellikle mezuniyet sonrası iş arama sürecinde olan gençlerin bu konuda dikkatli davranması gerektiğini belirtiyor.
Gelir Testi Yaptıranların Primini Devlet Karşılayabiliyor
Geliri bulunmayan veya düşük gelirli vatandaşlar için ise gelir testi uygulaması devreye giriyor. Vatandaşlar ikamet ettikleri ilçelerde bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvurarak gelir testi yaptırabiliyor.
Yapılan inceleme sonucunda hanede kişi başına düşen aylık gelir, yürürlükteki sınırın altında çıkarsa GSS primleri devlet tarafından karşılanıyor. Böylece vatandaşların herhangi bir prim ödemesine gerek kalmıyor.
Ancak gelir testi yaptırmayan kişiler, sistem tarafından otomatik olarak prim ödemekle yükümlü kabul ediliyor.
Sağlık Hizmetlerinde Kısıtlama Riski
GSS prim borcunun 60 günü aşması durumunda vatandaşlar sağlık hizmetlerinden yararlanırken çeşitli kısıtlamalarla karşılaşabiliyor. Özellikle devlet ve üniversite hastanelerindeki bazı sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı geçici olarak durdurulabiliyor.
Uzmanlar, gençlerin mezuniyet sonrası dönemde e-Devlet üzerinden sigorta ve borç durumlarını düzenli olarak kontrol etmelerini öneriyor. Yapılacak basit bir sorgulamanın, ileride ortaya çıkabilecek yüksek borçların ve sağlık hizmetlerindeki olası aksaklıkların önüne geçebileceği ifade ediliyor.
Yetkililer, eğitim hayatı sona eren gençlerin GSS kapsamındaki hak ve yükümlülüklerini yakından takip etmelerinin hem mali açıdan hem de sağlık hizmetlerine kesintisiz erişim açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.
