Kazanlar Kaynıyor, Kış Hazırlığı Sürüyor
Karabük’te yazın sonu, kışın habercisi olan geleneksel salça yapımı başladı. Salça makineleri kurulurken, kimi mutfaklarda ise menemenler, soslar yapılmaya başlandı.
Ağustos ayının son haftalarına girilirken, şehir merkezi ve ilçelerde birçok evin bahçesinde, köylerde sokaklarda domates salçası için kazanlar kurulmaya başlandı. Özellikle Safranbolu, Eflani ve Eskipazar gibi ilçelerde salça yapımı yoğunluk kazandı. Salça yapımının yanı sıra domatesten elde edilen soslar ve menemenler de kavanozlardaki yerini almaya başladı.
Kadınların Kırmızı Mesaisi
Karabük’te yıllardır sürdürülen bu gelenek, hem ekonomik hem de kültürel bir değer taşıyor. Yöre halkı, yaz boyunca tarlalardan toplanan domatesleri büyük bakır kazanlarda saatlerce kaynatarak kışlık salçalarını hazırlıyor. Şehirde artık kazanların değil, tencerelerin kullanıldığı domatesler, rendelerden geçirilip, kavanozlara yerleştiriliyor. Nüfusu azalsa da aileler için salça yapımı büyük önem taşıyor ve kadınlar konu komşu bir araya gelerek domates mesaisine başlayarak, modern mutfaklarda bile salça yapmayı tercih ediyor. Domatesin işlenmesi yalnızca bir mutfak faaliyeti değil, aynı zamanda komşuluk ilişkilerini pekiştiren sosyal bir etkinlik olarak da görülüyor.
Geleneksel yöntemde, domatesler önce iyice yıkanıyor, ardından doğranarak eziliyor ve süzgeçten geçiriliyor. Elde edilen domates suyu, odun ateşinde saatlerce kaynatılarak kıvamlı salça haline getiriliyor. Karabük’te genellikle tuz ve isteğe bağlı olarak zeytinyağıyla tatlandırılan salçalar cam kavanozlara doldurularak serin yerlerde saklanıyor.
Bu yıl hava koşullarının uygun gitmesi nedeniyle domates veriminin iyi olduğunu belirten üreticiler, salça sezonunun Eylül’ün ilk haftasına kadar sürebileceğini söylüyor.
Salça yapımında en çok tercih edilen domates türleri ise etli ve sulu olan yerli türler oluyor. Karabük’te pazarlarda da bu dönemde domates satışları artış gösteriyor. Özellikle köylü pazarlarında, salçalık domatesler kasa kasa alıcı buluyor. Karabüklüler için Ağustos ve Eylül ayları, sadece salça yapımı için değil, aynı zamanda tarhana, turşu ve yayım (erişte) gibi diğer geleneksel kışlık hazırlıkların da başladığı takvim olarak görülüyor.
