Sayıştay’ın 2024 yılı kontrol raporuna nazaran Sinop Belediyesi’nde mali ve idari mevzuata terslikler zinciri tespit edildi. Rapor, ihalesiz kiralamalar, kesimlere bölünerek yapılan alımlar, taşınmaz kayıt eksiklikleri ve belediye bütçesinden özel işletmelere ödenen elektrik faturaları üzere birçok usulsüzlüğü ortaya koydu.

Kayıt dışı banka hesapları ve yolsuzluğa açık muhasebe sistemi

Sayıştay, belediyede yapılan kontrollerde 102 banka hesabı ve 105 döviz hesabı dışında izlenen fakat muhasebeye işlenmeyen mevduat hesapları bulunduğunu belirledi. Bu hesapların değerlemeye tabi tutulmadığı ve banka kayıtlarıyla uyumlu olmadığı tespit edildi. Rapor, yapılan tahsilatların birtakım veznelerde gerçeğe alışılmamış biçimde mahsuplaştırıldığını ve bunun belediyenin mali raporlarını aldatıcı hale getirdiğini vurguladı.

Enflasyon düzeltmesi yapılmadı, mali tablolar gerçeği yansıtmıyor

Sayıştay raporuna nazaran, 2023 yılı sonunda yapılması gereken enflasyon düzeltmesi süreçleri vaktinde yapılmadı, 2024 yılına taşındı ve dönemsellik unsuruna alışılmamış biçimde muhasebeleştirildi. 2024 sonunda da bu süreç hiç yapılmadı. Bu nedenle belediyenin bilanço ve faaliyet sonuçları tabloları, enflasyon kaynaklı bedel artışlarını gerçek formda yansıtmıyor.

Başka kurumlar ismine yapılan tahakkuklar kayıtlara geçmedi

Belediye, kültür varlıklarını müdafaa katkı hissesi üzere öteki kurumlar ismine tahakkuk eden alacakları kendi muhasebe sistemine işlemedi. Bu nedenle, belediyenin bilançosunda öbür yönetimlere ilişkin tahsil edilmemiş alacaklar görünmüyor. Sayıştay, bu eksikliğin hem şeffaflık hem hesap verebilirlik açısından önemli sorun oluşturduğunu belirtti.

Taşınmaz kayıtları, değerlemeler ve envanter süreçleri eksik

Raporun en kapsamlı tespitlerinden biri de belediyeye ilişkin taşınmazlarla ilgili oldu. Belediyenin mülkiyetinde yahut idaresinde bulunan gayrimenkullere ait kayıt, değerleme, numaralandırma ve envanter çalışmalarının yapılmadığı ortaya çıktı. Bu eksiklik nedeniyle belediyenin varlık tablosu ve amortisman kayıtları gerçeğe uygun değil.

İhaleler kesimlere bölündü, direkt temin tekniği suistimal edildi

Sayıştay, kimi mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d unsurunda öngörülen mali limitleri aşmamak için kesimlere bölündüğünü belirledi. Böylelikle olağanda ihale yoluyla yapılması gereken işlerin direkt temin usulüyle yapılmasının sağlandığı, bunun da kamu kaynaklarının aktif kullanılmadığı manasına geldiği söz edildi.

Personel sarfiyatı hududu aşıldı, fazla mesai ve müsaadelerde ihlaller

Belediyenin 2024 yılı toplam işçi sarfiyatı 231 milyon 979 bin TL olarak gerçekleşti. Şirket işçisi hariç masraf oranı yüzde 36,69 ile, Belediye Kanunu’nda öngörülen yüzde 30’luk sonu aştı.

Ayrıca, emekçilerin yıllık müsaadelerini kullanmadıkları, fazla çalışma müddetlerinin yasal limiti geçtiği ve hizmet alımı kapsamındaki işçi hakedişlerinin eksik ödendiği de tespitler ortasında yer aldı.

İhalesiz ve süresiz ulaşım çizgileri: 24 otobüs, 35 dolmuş, 61 taksi

Belediye sonları içinde faaliyet gösteren 24 halk otobüsü, 35 dolmuş ve 61 taksi sınırının ihalesiz ve süresiz biçimde kullandırıldığı belirlendi. Bu sınır tahsislerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na alışılmamış formda yenilendiği, işletmecilerin “kazanılmış hak” gerekçesiyle süresiz çalıştığı tabir edildi.

Sayıştay, bu çizgilerin yine ihale edilmesi ve hukuka uygun vadeli kontratlarla verilmesi gerektiğini vurguladı.

Taşınmazların dernek ve kooperatiflere tahsisi, özel işletmelere elektrik ödemesi

Rapor, belediyeye ilişkin dört taşınmazın dernek ve kooperatiflere tahsis edildiğini, bunun mevzuata muhalif olduğunu belirtti. Ayrıyeten Sinop İskelesi etrafındaki özel işletmelerin elektrik faturalarının belediye bütçesinden ödendiği tespit edildi. Sayıştay, bu bedellerin yasal faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerektiğini tabir etti.

İhalesiz kiralamalar ve tahliye kararlarının uygulanmaması

Belediyeye ilişkin kimi taşınmazların encümen kararıyla süresiz olarak kiraya verildiği, kiracılardan süreksiz ve kesin teminat alınmadığı, kimi tahliye kararlarının da uygulanmadığı belirtildi. Sayıştay, bu kiralama süreçlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kararlarına nazaran tekrar yapılması gerektiğini kaydetti.

İç denetim sistemi yok: “Hata ve usulsüzlükleri tedbire kapasitesi çok düşük”

Raporun en dikkat alımlı tespitlerinden biri, belediyede iç denetim sisteminin kurulmaması oldu.

Sayıştay, “Belediyenin yanılgı, hile ve usulsüzlükleri tedbire kapasitesi çok düşük. İç denetim ve ön mali denetim düzenekleri işletilmemektedir” sözlerini kullanarak, üst idareye acil tedbir daveti yaptı.

Genel değerlendirme

Denetim sonucunda Sayıştay, Sinop Belediyesinin 2024 yılı mali tablolarının “bazı alanlarda” gerçeği yansıtmadığını, iç denetim eksikliğinin önemli risk oluşturduğunu ve birçok sürecin 5018, 5393, 2886 ve 4734 sayılı Kanunlara ters biçimde yürütüldüğünü bildirdi.

Raporun sonunda, belediyeye ilişkin taşınmazların geri alınması, ihalesiz çizgi ve kiralamaların yine düzenlenmesi ve yöntemsiz ödemelerin tahsil edilmesi önerildi.