Bartın ormanlarında köylüler tarafından tesadüfen bulunan ağacın çeşidi köknar çınar olduğu belirlenirken ağacın 640 yaşında olduğu tespit edildi
Bartın’ın Akbaş köyü Hızarbaşı mevkiiinde köylüler tarafından tesadüfen bulunan çınar ağacı, ormancılara bildirilmiş, ormancıların talebi üzerine Vilayet Çevre ve Orman Müdürlüğü yetkilileri harekete geçmişti. Yapılan ön araştırma ile tespitlerde en az 500 yıllık olduğu belirlenen ve Türkiye’nin en görkemli, en heybetli, en yaşlı ağaçları ortasında olduğu varsayım edilen ağacın kamuoyuna tanıtımı için program düzenlenmişti. Bartın Valisi Nurtaç Arslan, Vilayet Jandarma Alay Kumandanı Kıdemli Albay Mehmet Baykal, Zonguldak Orman Bölge Müdürü Hasan Keskin, İl Etraf ve Orman Müdürü Temel Nadir ile birlikte ağacın bulunduğu alana giderek, ayrıntılı bilgi almıştı. Vali Arslan, ağacın, anıt ağaç olarak tescil edilerek müdafaa altına alınması için de çalışma başlatılması talimatını vermişti.
Ağacın çeşidi ve yaşı tespit edildi.
Vali Arslan’ın talimatı üzerine harekete geçen Bartın Üniversitesi’nde Orman Fakültesi Öğretim üyelerinden oluşan komite, ağaç ve etrafında inceleme başlattı. Ağacın tipi, boyutu, etrafı ve özellikleri konusunda ayrıntılı çalışma başlatan heyet, yapılan tespitlerin akabinde rapor hazırladı.
İkinci bir ağaç müjdesi
Bartın Üniversitesi Rektörü Prof Dr. Ahmet Akkaya yürütülen kapsamlı çalışma nedeniyle komitede yer alan akademisyenlere teşekkür ederek, Bartın Valiliği, Vilayet Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Bartın Üniversites’nin ortak yürüttüğü çalışma sonucu hazırlanan raporu kamuoyu ile paylaştı.
Rektör Prof. Dr. Akkaya, aynı bölgede anıt ağacı olma özelliği taşıyan ikinci bir ağacın daha bulunduğunu açıkladı. Prof. Dr. Akkaya, “Batı Karadeniz bölgemizin incisi Bartın’ın Akbaş köyünde bulunan ağaç ile ilgili Orman Fakültemiz, Kültür ve Turizm Müdürlüğümüz ve Bartın Valiliği ile yapılan ortak çalışmada ağacın anıtsal özellik taşıdığını tespit ettik. Bölgede anıt ağacı özelliğini taşıyan ikinci bir ağaç daha tespit edildi. Her iki ağaç da boyutsal bir anıt ağaç niteliğinde” dedi.
Hikayesi araştırılsın
Her iki ağacın turizme bedelinin arttırılması için öyküsünün de büyük ehemmiyet taşıdığını vurgulayan Akkaya, her iki ağacın da öyküsünün araştırılması için davette bulundu. Akkaya, “Bölgede bulunan ve anıtsal ağaç olma özelliğini taşıyan 2 ağacında öyküsü, bölge turizmine kazandırılması noktasında büyük değer taşıyor. Ağaçların kıssası için köylülerin ve bölgedeki yaşlı insanların bu ağaçlarla ilgili duyumları, bilgileri ışık olabilir. Bu noktada tarihçilerin, araştırmacıların bu ağaçlarla bağdaştırılabilecek, ilişkilendirilebileceği küçük bilgileri bile büyük kıymet taşımaktadır” halinde konuştu.
640 yaşında 39 metre çapında
Araştırma komisyonunda yer alan Orman Fakültesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Barbaros Yaman, ağacın teknik özellikleri hakkında bilgi verdi. Prof. Dr. Yaman köylülerin bulduğu ve Vali Arslan’ın ziyaret ettiği ağacın 640 yaşında olduğunu belirterek, “Valimiz Nurtaç Arslan’ın ziyaret ettiği ağaç olan 2 nolu Doğu çınarında yaptığımız ölçümlerde, uzunluğunun 39 metre, gövde çapının 390 santim yani yaklaşık 4 metre, zirve çapının 20 metre olduğunu belirledik. Gövdesi kavuk bir ağaç, artım burgusu ile artım kalemi almak mümkün olmadığı için bunun yaşını etraftaki sağlıklı çınarlardan aldığımız artım kalemlerindeki ortalama yıllık halka genişlikliklerine dayanarak, matematiksel olarak varsayım ettik. Yaşını iddiası olarak 600 ile 680 yaş ortasında belirledik. Kesin yaş veremiyoruz lakin ortalama 640 yıllık diyebiliriz. Yaş, çap ve uzunluk üzere boyutsal özellikleri nedeniyle bu ağacımızın aldığı anıtsal kıymetini puanı 72’dir. Bu puan asgarî anıtsal paha puanı 39’dan yüksek olduğu için ağacın boyutsal anıt ağacı olarak tescil edilmesi gerekir” tabirlerini kullandı.
İkinci ağaç da 540 yaşında
Yaman, bölgede bulunan ikinci ağacın da 540 yıllık olduğunu kaydetti.
Yaman, “Akbaş Köyüne giderek, 2 adet ağacın anıt ağaç olup olmadığı konusunda ölçüm ve incelemeleri tamamladık. Çalışmalarda her iki ağacın da boyutsal anıt delil ağaç olduğunu tespit ettik. Birinci Doğu çınarımızın uzunluğu 32 metre, gövde çapı 310 santim, zirve çapı 15 metre varsayımı yaşı 540 olarak belirlendi.
Bu özellikleri ile şimdiki anıtsal pahasını 60 puan olarak tespit ettik. Anıtsal çınar ağaçları için en az anıtsal paha 39 puandır. Bu ağacımızın da anıtsal pahasını 39 puanı aştığı için anıtsal ağaç olarak belirlendi” sözlerine yer verdi.
Ağacın üzerinde bir ağaç daha filizlendi
Barbaros Yaman, 640 yaşındaki doğu çınarının kabuklanmaya başladığını ama ağaçtan çıkan genç bir sürgünün bu ağaçlarla kaynaşması nedeniyle çok sağlıklı olduğunu kaydetti. Doğu çınarında doğu gürgeni üzere diğer cinslerinde yetiştiğini anlatan Yaman, “Burada farklı bir cins daha yetişmiş. Bu açıdan bu anıt ağaç daha değişik bir ağaç. Ağacımız kovuk olmasına karşın epeyce sağlıklı bir ağaç. Bunun nedeni ise sürgünlerin uzayarak gövde ile kaynaşması. Bu da topraktan su ve minerali aldığını gösteriyor” dedi.
Doğu çınarı tipi birçok dalda yer alıyor.
Konuya ait açıklamalarda bulunan bir öteki isim ise BARÜ Orman Fak. Öğr. Üy. Prof. Dr. Erol Kırdar oldu. Anıt ağaç olarak tescillenmesi istenen Doğu Çınar ağacı çeşidi hakkında bilgi veren Prof. Dr. Kırdar, bu ağacın bin yıla kadar yaşayabildiğini ve dere kenarlarında yetiştiğini belirtti. Prof. Dr. Kırdar, “Doğu Çınarı cinsini yalnızca odun üretilen bir zenginlik olarak görmüyoruz. Tıptan peyzajcılığa eczacılık kesiminden tabiat muhafazaya bir çok dalda kullanılıyor. Anıt ağacı özelliklerinde olan çok sayıda çınar var. Anıt ağacı özelliklerinde olan tescil edilmiş yahut tescillenmeyi bekleyen çok sayıda orman ağacı da var” diye konuştu.
