Ülkemiz son vakitler orman yangınlarıyla çaba ederken yangınların yaban hayatını da olumsuz etkilediği belirtildi.
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Orman Fakültesi Yaban Hayatı Ekolojisi ve İdare Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sağdan Başkaya, orman yangınlarının yaban hayatı üzerindeki tesirleri, hayvan tipine, yangının büyüklüğüne, şiddetine ve mühletine bağlı olarak farklılık gösterdiği belirtti. Obura, geniş çaplı ve şiddetli yangınlar, kaçma yeteneği olan tipler de dâhil olmak üzere birçok yaban hayvanını önemli formda olumsuz etkilediğini, buna karşılık küçük ölçekli ya da yüzeysel seyreden örtü yangınlarında büyük memeliler ve süratli hareket edebilen canlıların çoğunlukla kurtulabildiğini tabir etti.
Başkaya, fare üzere yere bağımlı küçük memeliler, yangının toprağın derinliklerine işlemesi durumunda hayatını kaybedebildiğini belirterek “Yaban hayvanlarının yangından etkilenmesi, kuş, göğüslü, balık ya da sürüngen olmalarına nazaran değişiklik göstermektedir. Tıpkı vakitte yangının büyüklüğü, şiddeti ve mühleti de bu etkiyi belirleyen değerli faktörlerdendir. Habitatın bitki tipi çeşitliliği de bu sürece dâhildir. Çok büyük bir yangın, yaban hayvanlarının çabucak hepsini önemli biçimde olumsuz etkileyebilir. Kaçabilecek tipler dahi büyük yangınlardan ziyan görebilir. Küçük ölçekli yangınlarda ya da örtü yangını dediğimiz daha yüzeysel yangınlarda ise büyük memeliler ve koşma yeteneğine sahip hayvanlar kaçıp kurtulabilir. Lakin küçük memeliler bilhassa faregiller üzere yere bağımlı yaşayanlar yangının şiddetli olması ve toprağın derinliklerine kadar işlemesi durumunda kaçamazlar. Örneğin, sıcaklık 63 derecenin üzerine çıktığında bu çeşitler için ölümcül olabilir. Yılanlar genelde kayalıklar, çatlaklar ve toprak altı üzere yerlerde yaşar fakat büyük yangınlardan onlar da olumsuz etkilenebilir. Kaplumbağa üzere hareket kabiliyeti sonlu tipler de ziyan görebilir. Kuşlar uçabildikleri için yangından kaçabilirler, lakin şayet yuva yapma dönemindeyseler ve yuvaları ağaçtaysa, bu yuvalar da yanarak olumsuz sonuçlara yol açabilir. Böcekçil kuşlar ve yırtıcı kuşlar yangınlardan farklı biçimlerde etkilenir. Yangın sırasında yangın alanına gelen kimi hayvanlar da vardır; örneğin yırtıcı kuşlar avlanmak için ya da böcekçil kuşlar (ebabil gibi) yangınla ortaya çıkan böcekleri yakalamak için alana gelirken, öbür birçok hayvan yangından kaçma telaşındadır” diye konuştu.
Orman içi açıklıkların önemi
Orman içinde büyük boşlukların bulunması gerektiğine dikkat çeken Obura, “Her yeri ağaçlandırmak ya da büsbütün ormanlaştırmak yerine, orman içinde ‘orman içi açıklıklar’ dediğimiz, çayır örtüsüyle kaplı küçük ya da büyük boşlukların bulunması gerekir. Bu alanlar yangının durdurulabileceği cepheler oluşturabilirken, birebir vakitte yaban hayvanlarının bu alanlara yönelerek yangından kaçma ihtimalini de artırmaktadır. Ülkemizde bilhassa kızılçam, yangınlardan en çok etkilenen ağaç çeşididir. Sarıçam ve karaçam üzere çeşitler ise daha yüksek rakımlarda ya da doğu bölgelerinde bulunur. Kızılçam özelinde konuşacak olursak, aslında yangına en güçlü ağaç cinslerinden biridir. Kozalağı ve tohumu yüksek dayanıklılığa sahiptir. Yangın sonrası bu alanlarda hiçbir müdahale olmasa bile birkaç yıl içinde bizatihi ormanlaşma süreci başlar. Bugün yangın çıkan birçok alanın tekrar ormanla kaplandığını görmekteyiz” dedi.
