1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü, hızla yaşlanan dünyada yaşlılığın yalnızca daha uzun yaşamak değil, daha sağlıklı ve kaliteli yaşamak anlamına gelmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıyor.
Birleşmiş Milletler tarafından 1990 yılında ilan edilen 1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü, yaşlıların haklarına, toplumsal hayata katılımına ve yaş ayrımcılığıyla mücadeleye dikkat çekiyor.
2026 yılının teması ise “Uzun Yaşam Çağı: Daha Uzun Yaşamlar İçin Sistemleri Yeniden Düşünmek.”
Birleşmiş Milletler verilerine göre 60 yaş ve üzerindeki nüfusun 2050’de 2,1 milyara ulaşması bekleniyor.
Türkiye de hızla yaşlanıyor
TÜİK’in 2025 verilerine göre Türkiye’de 65 yaş ve üzerindeki nüfus 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı. Bu grubun toplam nüfus içindeki payı yüzde 11,1 oldu.
Yaşlı nüfusun yüzde 19,5’i tek kişilik hanelerde yaşıyor. Bu durum sağlık hizmetlerinin yanı sıra sosyal destek ve bakım hizmetlerinin önemini de artırıyor.
Türkiye Yaşlı Profili Araştırması’na göre 65 yaş ve üzerindeki kişilerin yüzde 78,7’sinde kronik hastalık bulunuyor. Yaşlıların mutluluk kaynağı olarak en fazla gösterdiği unsur ise sağlık.
Yaşlıların çoğu kendi evinde yaşamak istiyor
Araştırmaya göre 65 yaş ve üzerindeki kişilerin yüzde 51,9’u, ileri yaşta evde veya gündüzlü bakım desteği alarak kendi evinde yaşamayı tercih ediyor.
Huzurevini tercih edenlerin oranı ise yüzde 5,1.
Bu tablo, yaşlı bakımında yalnızca kurumsal bakımın değil, evde bakım ve mahalle temelli destek modellerinin de geliştirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Yaşlılık yalnızca sağlık meselesi değil
Yaşlıların yaşam kalitesini belirleyen unsurlar arasında sağlık kadar ekonomik güvence, güvenli konut, ulaşım, sosyal çevre ve kentlerin erişilebilirliği de bulunuyor.
Kaldırımların düzenlenmesi, toplu ulaşımın erişilebilir hale getirilmesi, park ve sosyal alanların artırılması yaşlıların bağımsız yaşamını destekleyebilir.
Teknoloji de bu süreçte önemli bir fırsat sunuyor. 65-74 yaş grubunda internet kullanım oranı 2019’da yüzde 19,8 iken 2024’te yüzde 46,9’a yükseldi. Türkiye Yaşlı Profili Araştırması’na göre yaşlıların yüzde 81,9’u, toplumun yaşlı bireylerin deneyimlerinden faydalanması gerektiğini düşünüyor. Bu nedenle yaşlılık yalnızca bakım ihtiyacı üzerinden değil, tecrübe, üretkenlik ve toplumsal katılım açısından da ele alınmalı.
Daha uzun değil, daha kaliteli yaşam
Türkiye’nin yaşlı nüfusu önümüzdeki yıllarda daha da artacak. Bu nedenle hedef yalnızca insanların daha uzun yaşaması değil; daha sağlıklı, bağımsız, güvenli ve toplumla bağını koruyarak yaşlanabilmesi olmalı.
1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü de yaşlılara yalnızca bir gün saygı göstermenin ötesinde, hayatın her döneminde onların hak ettikleri yaşam kalitesini sağlayacak bir toplumun önemini hatırlatıyor.
