Karabük’te yaklaşık 6 bin 800 hektarlık ormanlık alanı etkileyen büyük yangının ardından, yaban hayvanlarının sığındığı komşu habitatlar bilimsel yöntemlerle mercek altına alınıyor. Karabük Üniversitesi ve Kastamonu Üniversitesi akademisyenlerinin iş birliğiyle yürütülen TÜBİTAK destekli projede, bölgeye yerleştirilecek fotokapanlarla yaban hayvanlarının hareketleri ve habitat tercihleri kayıt altına alınacak.
Karabük Üniversitesi (KBÜ) ile Kastamonu Üniversitesi (KÜ), Karabük’te geçen yıl meydana gelen ve yaklaşık 6 bin 800 hektarlık ormanlık alanı etkileyen yangının ardından yaban hayatının durumunu ortaya koymak amacıyla önemli bir araştırmayı hayata geçirdi.
KBÜ Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Aybar yürütücülüğünde hazırlanan, KÜ Orman Fakültesi Doç. Dr. Özkan Evcin’in de araştırmacı olarak yer aldığı “Orman Yangını Sonrası Komşu Habitatlarda Büyük ve Orta Memeli Yaban Hayvanlarının Alan Kullanımının Belirlenmesi: Karabük İli Örneği” başlıklı proje, TÜBİTAK tarafından destekleniyor.
YANMAMIŞ ALANLAR YABAN HAYATINA SIĞINAK OLDU
Proje kapsamında yangın bölgesinde gerçekleştirilen saha çalışmalarında, yangından etkilenmeyen komşu habitatlarda çok sayıda yaban hayvanına ait ayak izi ve çeşitli yaşam belirtileri tespit edildi.
Elde edilen bulgular, yangın sonrasında yanmamış ormanlık alanların yaban hayvanları açısından önemli bir “yangın sığınağı” işlevi gördüğünü ortaya koydu.
Araştırmayla birlikte, yangın nedeniyle yaşam alanlarını kaybeden büyük ve orta büyüklükteki memeli türlerinin hangi alanlara yöneldiği, bu alanları ne sıklıkla kullandığı ve habitat tercihlerini belirleyen unsurların ortaya çıkarılması hedefleniyor.
FOTOKAPANLARLA 24 SAATLİK TAKİP
Proje kapsamında yangın sahasına komşu farklı habitatlara fotokapanlar yerleştirilecek. Böylece bölgedeki yaban hayvanlarının hareketleri doğal yaşamlarına müdahale edilmeden izlenecek.
Çalışmada özellikle karaca, kızıl geyik, bozayı, vaşak, porsuk, kurt ve çakal gibi büyük ve orta büyüklükteki memeli türlerinin alandaki varlığı ve hareketliliği araştırılacak.
Fotokapanlardan elde edilecek veriler sayesinde hayvanların hangi bölgeleri daha yoğun kullandığı, yangın sahasına ne kadar uzaklıktaki habitatları tercih ettiği ve günün hangi saatlerinde daha aktif oldukları belirlenecek.
“ASIL SORUN YANGINDAN SONRA BAŞLIYOR”
Projenin yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Aybar, orman yangınlarının büyük ve orta büyüklükteki memeliler açısından doğrudan ölüm riskinden çok, yangın sonrasında ortaya çıkan habitat kaybıyla önemli bir sorun oluşturduğunu belirtti.
Karabük’ün yüzölçümünün yaklaşık yüzde 74’ünün ormanlarla kaplı olduğuna dikkat çeken Aybar, kentin biyolojik çeşitlilik açısından son derece önemli bir konumda bulunduğunu ifade etti.
Aybar, büyük ve orta büyüklükteki memelilerin yangın sonrasında yeni yaşam alanları bulmak zorunda kaldığını belirterek, bu sürecin hayvanlar açısından ciddi bir habitat kullanım değişikliği oluşturduğunu söyledi.
Yanmamış komşu habitatların bu süreçte kritik rol üstlendiğini ifade eden Aybar, türlere göre habitat tercihinin değişebileceğini ve araştırmanın temel amacının da bu farklılıkları ortaya koymak olduğunu kaydetti.
BİLİMSEL VERİLER KORUMA ÇALIŞMALARINA YÖN VERECEK
Arazi çalışmalarında yanmamış komşu habitatlarda yaban hayvanlarının izlerine rastladıklarını belirten Aybar, fotokapanlarla elde edilecek verilerin çalışmanın en önemli çıktılarından biri olacağını ifade etti.
Projenin sonuçları doğrultusunda, yaban hayvanlarının yoğun olarak kullandığı alanların belirlenerek Orman Genel Müdürlüğü ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü başta olmak üzere ilgili kurumlarla paylaşılması planlanıyor.
Elde edilecek bilimsel verilerin, yangın sonrasında yaban hayatı açısından kritik öneme sahip habitatların korunmasına katkı sağlaması hedefleniyor. Ayrıca bu alanlarda yürütülecek ormancılık ve insan kaynaklı faaliyetlerin, yaban hayvanlarının yaşam döngüsünü en az etkileyecek şekilde planlanmasına yönelik önemli bir bilimsel altyapı oluşturulması amaçlanıyor.
REKTÖR KIRIŞIK: “BİLİMSEL ÇALIŞMALARA HER ZAMAN İHTİYACIMIZ VAR”
Karabük Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık da projenin doğal yaşamın korunması açısından önemine dikkat çekti.
Kırışık, yangının ardından bölgedeki yaban hayatının durumuna ışık tutacak çalışmayı değerli bulduklarını belirterek, üniversite olarak çevreye ve doğal zenginliklere katkı sağlayan bilimsel araştırmaları desteklemeye devam edeceklerini ifade etti.
Karabük’te meydana gelen büyük orman yangınının ardından başlatılan çalışma, yalnızca yangının ekolojik etkilerini ortaya koymakla kalmayacak; aynı zamanda bölgedeki yaban hayatının gelecekte korunmasına yönelik alınacak önlemlere de bilimsel veri sağlayacak.
