KARABÜK EKONOMİSİNE NELER OLUYOR?

Şafak Zeki AKCA yazdı

Haddehaneler tek vardiyaya düşüyor… Bazıları kapısına kilit vurmaya hazırlanıyor… Kütük bulmak mesele, bulduğunu uygun fiyata almak mesele, krediye ulaşmak ayrı mesele… Karabük'te sanayinin çarkları eskisi kadar rahat dönmüyor. Peki, bu gidişatı kim durduracak?

Karabük ekonomisine neler oluyor?

Bu soruyu artık daha yüksek sesle sormak gerekiyor.

Çünkü ortada görmezden gelinecek bir tablo yok.

Karabük, demir-çelikle büyüdü. Fabrikalar kuruldu, haddehaneler açıldı, binlerce insan ekmeğini bu sektörden kazandı. Şehir, yıllarca üretimin ve emeğin üzerine inşa edildi.

Ama bugün sanayinin önemli bir bölümünde işler pek de yolunda gitmiyor.

Haddehanelerde tek vardiya dönemi…

Bazı işletmeler kapanmanın eşiğinde…

Üretim kapasitesi düşüyor.

İstihdam açısından endişeler artıyor.

Dahası, mesele yalnızca piyasaların daralması da değil.

Karabüklü haddecinin önünde bir değil, birkaç ayrı duvar var.

Kütük bulmak mesele, bulduğunu almak başka mesele!

Gelelim işin en dikkat çekici tarafına…

Karabük'te demir-çelik denildiğinde akla ilk gelen kurum elbette KARDEMİR.

Şehrin sanayi hafızası.

Karabük'ün kuruluş hikâyesi.

Ancak bugün haddehane sahiplerinin dile getirdiği önemli bir sorun var.

İddialara göre KARDEMİR, dünya piyasalarındaki ortalama fiyatların ton başına 25-30 dolar üzerinde fiyat uygulamasına rağmen, Karabüklü haddehanelerin ihtiyacını karşılayacak miktarda kütük temin edemiyor.

Şimdi insan sormadan edemiyor:

Karabük'te demir-çelik üretiliyor. Karabük'te haddehaneler var. Ama bu haddehaneler ihtiyaç duydukları hammaddenin temininde sıkıntı yaşıyor.

Burada bir tedarik politikası sorunu yok mu?

Elbette KARDEMİR'in de kendi maliyetleri, üretim planlaması ve ticari dengeleri var. Kimse bunu yok sayamaz.

Ama şehirdeki sanayi zincirinin birbirini tamamlaması gerekmiyor mu?

KARDEMİR güçlü olacak.

Haddehaneler de güçlü olacak.

Biri büyürken diğeri küçülmeyecek.

Asıl mesele bu dengeyi kurabilmek.

Ukrayna, Rusya derken İran da zorlaştı!

Eskiden Karabüklü haddecinin başka seçenekleri vardı.

Ukrayna'dan kütük getirirdi.

Rusya'dan tedarik ederdi.

Şimdi ne oldu?

Rusya-Ukrayna savaşı, uluslararası ticareti ve tedarik zincirlerini ciddi biçimde etkiledi. Lojistik, ödeme ve ticaret süreçlerinde belirsizlikler arttı.

İran bir alternatif olarak gündeme geldi.

Ancak bu kez de bölgesel istikrarsızlık ve gümrük kapılarında yaşandığı ifade edilen sıkıntılar devreye girdi.

Yani bir kapı kapanıyor, diğer kapı da kolay açılmıyor.

Karabüklü sanayici hammadde arıyor.

Bulduğunda fiyatını hesaplıyor.

Getirebildiğinde maliyetini hesaplıyor.

Sonra üretip satabilecek mi, onu düşünüyor.

Böyle bir ortamda üretim yapmak kolay mı?

Bir de kredi meselesi var!

Sadece hammadde değil…

Finansman da ayrı bir problem.

Krediye ulaşmak zor.

Ulaşabilen için faiz yüksek.

Piyasada nakit sıkıntısı var.

Sanayici bir yandan hammadde almak, diğer yandan enerji, işçilik ve diğer giderlerini karşılamak zorunda.

Üretim yapabilmek için para gerekiyor. Ancak paraya ulaşmanın maliyeti de giderek ağırlaşıyor.

Bir işletme düşünün…

Hammaddeyi pahalı alıyor.

Finansmana yüksek maliyetle ulaşıyor.

Ürettiği malı satarken piyasa koşullarıyla mücadele ediyor.

Üstelik talep de eskisi kadar güçlü değilse…

O işletmenin çarkları nasıl dönecek?

İşte bugün haddehanelerin yaşadığı sıkıntı tam da burada düğümleniyor.

Peki, Karabük'ün B planı var mı?

Asıl üzerinde durmamız gereken konu bu.

Karabük ekonomisi büyük ölçüde demir-çeliğe dayanıyor. Üstelik bu sektörü destekleyecek, ekonomik dalgalanmalara karşı şehri koruyacak güçlü bir yan sanayi ağı da yeterince gelişmiş değil.

Yani tek sektöre bağımlıyız.

O sektörde sorun yaşandığında bütün şehir etkileniyor.

Haddehane üretimi düşürüyor, çalışan endişeleniyor, nakliyeci iş bekliyor, esnaf müşteri bekliyor.

Ekonomik daralma fabrikadan çıkıp çarşıya kadar uzanıyor.

Eskipazar OSB elbette önemli bir fırsat. Yeni yatırımlar, yeni fabrikalar ve istihdam hedefleri Karabük için umut veriyor.

Ama bir taraftan yeni sanayi yatırımlarını konuşurken diğer taraftan mevcut işletmelerin kapanma ihtimalini de görmeliyiz.

Yeni fabrikalar açmak kadar mevcut fabrikaları yaşatmak da önemli.

Kim ne yapmalı?

Bence artık bir masa kurulmalı.

Ama öyle göstermelik bir toplantı değil.

Karabük Valiliği, milletvekilleri, KARDEMİR yönetimi, Karabük Ticaret ve Sanayi Odası, sektör temsilcileri ve ilgili bakanlıklar bir araya gelmeli.

Önce haddehanelerin sorunları bütün açıklığıyla ortaya konulmalı.

Kütük tedariki için KARDEMİR ile ortak bir çözüm geliştirilmeli.

Sanayicinin finansmana erişimi kolaylaştırılmalı.

Üretim maliyetlerini düşürecek destekler gündeme getirilmeli.

Yan sanayi yatırımları için yeni bir ekonomik yol haritası hazırlanmalı.

Ve en önemlisi…

Haddehaneler kapanmadan, insanlar işlerini kaybetmeden harekete geçilmeli.

Son söz…

Karabük, sıradan bir sanayi şehri değil.

Bu şehrin kuruluşunda demir-çelik var. Binlerce ailenin geçmişinde fabrika var. Karabük'ün hafızasında emek var, üretim var.

Şimdi bu birikimin korunması gerekiyor.

Kimse KARDEMİR'i suçlayarak, kimse haddeciyi yalnız bırakarak bu sorunu çözemez.

Mesele ortak.

Çözüm de ortak olmak zorunda.

Karabük ekonomisine neler oluyor?

Haddehaneler neden tek vardiyaya düşüyor?

Bazı işletmeler neden kapanma noktasına geliyor?

Kütük tedariki ve finansman sorunları neden çözülemiyor?

Bu soruların cevabını bekleyen yalnızca sanayiciler değil.

Çalışanlar, aileler, esnaf ve bütün Karabük bekliyor.

Çünkü bir haddehane kapandığında yalnızca bir fabrikanın ışıkları sönmüyor. Karabük'ün ekonomisinden de bir ışık eksiliyor.

Bence artık alarmı duymanın ve harekete geçmenin zamanı geldi.

Kalın Sağlıcakla