Düzce’de 12 Kasım 1999 tarihinde yaşanan felakete tanıklık eden ve kamuoyuna aktaran gazeteciler yaşadıklarını anlattı. 26 yıl evvel yaşadıklarını anlatırken, Düzce’nin yaşanan acılardan ders çıkararak yüksek katlı yapılaşmaya son veren örnek bir kent olduğunu belirttiler.
26 yıl evvel, 12 Kasım 1999 gecesi saatler 18.57’yi gösterdiğinde Düzce, Türkiye tarihinin en yıkıcı sarsıntılarından biriyle sarsıldı. 7,2 büyüklüğündeki sarsıntı, yalnızca binaları değil, binlerce insanın hayatını, umutlarını ve kent hafızasını da yerle bir etti. Yıkımın ortasında kalan Düzceliler, bir yandan sevdiklerini ararken bir yandan da hayatta kalma uğraşı verdi. Enkaz altında yankılanan “Sesimi duyan var mı?” çığlıkları, o geceyi yaşayan herkesin belleğine kazındı.
Felaketin akabinde geçen 26 yılın akabinde, Düzce Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü, o gecenin en yakın şahitleri olan gazetecilerle bir ortaya geldi. O periyotta yaşananları belgeleyen, kamuoyuna birinci imgeleri ulaştıran basın mensupları, hâlâ dün üzere hatırladıkları o anları anlattı.
İhlas Haber Ajansı (İHA) Düzce Temsilcisi Ali Yıldız, 12 Kasım zelzelesinde meskende olduğunu belirterek “Biranda sallanmaya başladı. Sarsıntının ardından İHA’nin bir çok canlı yayın aracı Düzce’ye geldi. Tüm Dünyaya oradan haber servisi yapıldı. Düzce’nin ne durumda olduğu gözler önüne serildiği için birçok kurum daha çabuk Düzce’ye ulaştı. 105 saat sonra çıkartılan teyzemizin, enkaz altında babasının kendisine su ve yiyecek getirdiğini anlatması beni çok etkiledi. Düzce vilayet olmayı hayal ederken yıkılmış bir kent oldu. Düzce küllerinden yine doğdu” sözlerinde bulundu.
Gazeteci Hasan Kaya ise yaşadıklarını “Ana haberleri sunmak için üst kata çıkacaktım, bir gürültüyle birlikte kıyamet koptu. Benim misyonum bu; ‘Kameranı al çekim yapmaya başla’ Koştum otomobile kamerayı almaya. Aracımızın üzerine banka binası çökmüştü. İte kaka kapıyı açtım ve kamerayı aldım. Anında çekim yapmaya başladım. Kızım aklıma geldi. Kameranın ışığını tutuyorum. Yatmış vatandaş, ya balkondan atladı. Kameranın ışığını görünce ‘Baba’ diye sesini duydum. Dünyalar benim oldu, lakin çocuğunun sesini duyamayanlar o kadar çoktu ki” dedi.
TRT Muhabiri Levent Öztürk’de “Radyoda, ‘Merkez üssü Düzce’ kelamını duydum. Arabayı çabucak geri çevirdim. Kamuoyuna hemen yardım getirilmesi konusunda bildiri vermeyi düşündük. Sinyal yakaladığım birinci yerden evvel ana haber bültenine bağlandım ve ‘ne varsa gönderin, Düzce büsbütün yıkıldı, sizin yardımınızı bekliyoruz’ dedim. Anlatması çok güç, 2 saat evvel haberini yaptığım caddede eser kalmamıştı. 26 yıl öncesinden bahsediyoruz. İnternet yok, bugünkü üzere bir afet uyumu yok. Kültür Mahallesi’nde bir teyzemiz çok uzun bir müddet sonra enkazdan kurtarılmıştı” formunda konuştu.
Gazeteci Ümit Çetin, “Ürkütücü bir sesle birlikte geldi. Birçok yerde yıkım vardı. Çabucak imaj alma isteği, gazeteciliğin vermiş olduğu bir refleks. Aracımız İstanbul Caddesi üzerindeydi ve enkaz altında kalmıştı. Binaların altından sesler geliyordu ve hiçbir şey yapamıyorduk. Ailemi sağ salim görene kadar benim için hayat durdu diyebilirim. Sarsıntının nitekim çok büyük bir boyutta olduğunu o ekmek otomobillerinin geldiğini görünce hissettim. Gün ağardıktan sonra zelzelenin boyutu daha çok ortaya çıkmış oldu” dedi.
Gazeteci-yazar Dilaver Kambur; “Hani derler ya kıyamet senaryoları diye, yer yüzü bir halı üzereydi. Tam bir felaketti. Annenin kaçarken evladını almayı unuttuğu tam bir dehşet dünyası. Çatıdan bakıldığında imajların yüzde 40’ı yerle birdi. Bir anneyi hatırlıyorum. Yıkılmış bir binanın önünde eşi ve çocukları çıkarılmış. ‘Karnın aç mı?’ diye soruyorlardı. O da ‘Hiçbir şey hatırlamıyorum, açlığımı hatırlamıyorum, Dünyayı hatırlamıyorum. Bana çocuklarımı getirin” dedi.
Gazeteci Harun Can Şerbetci ise “Binaların yıkıldığını görünce kendimi yere attım, dehşetli bir şeydi. O insanların bağırmaları aklıma geldikçe kanım çekiliyor. Konutların başında herkes enkazdan birilerini çıkarmaya çalışıyor. O gün benim cebimde tesadüfen fotoğraf makinem vardı. Çabucak makinemi çıkardım. Flaşla çekmeye başladım. Haberleri zarfa koyuyorduk sinemayla birlikte İstanbul’a o denli gönderiyorduk. Gün ışıyınca gördük ki Düzce yerle bir olmuş. Düzce’de artık emniyetli durumdayız. Çok büyük yıkımların olacağını düşünmüyorum bundan sonra” dedi.
Anadolu Ajansı Düzce Temsilcisi Ömer Ürer: Otomobilin ışığına yanlışsız koşan toz yığınından çıkmış beşerler vardı. Bembeyaz hızlarıyla diğer bir yakınının kurtarılması için yardım istemesi unutamadığım bir sahneydi. Biraz acı olacak lakin, o denli bir periyottu ki cenazeyi bulduğumuza sevinmiştik. Gazeteciliğe başlamam afetle birlikte oldu. İnanlara nasıl yardımcı olabiliriz ile başladı. 36 kareye neler yaşandığını sığdırmamız gerekiyordu. Siyah odalarımız yoktu, hepsi yıkılmıştı. Hem kamerayı bırakıp enkaz altındaki insanları çıkarma uğraşı, hem buradaki durumun ne kadar büyük olduğunu insanlara duyurma çabasındaydık” sözlerinde bulundu.
Fotoğraf Sanatkarı Lütfü Şimşek; “Fotoğrafladığım vatandaş, ‘Enkazdan çıkan hayat’ diye tüm milletlerarası basında yer aldı. Duvarlara yazılan çeşitli yazılar vardı. Biz de onları fotoğraflamıştık. ‘Biz güzeliz gençlik merkezinin önünde çadırdayız’ yazıyordu. Bilhassa konutlarda kalan öğrenciler çok kullandılar” halinde konuşarak yaşadıklarını aktardılar.
