Türkiye'de gıda fiyatları beş yılda yüzde 752 arttı

Türkiye’nin market fiyatları endeksi, Avrupa Birliği ortalamasının altında kaldı. Ancak 2021-2026 döneminde gıda fiyatlarının yüzde 752 artması, market alışverişinin vatandaşın bütçesine etkisini yeniden gündeme taşıdı. Avrupa’da market fiyatlarının en yüksek olduğu ülke İsviçre olurken en düşük endeks Moldova’da kaydedildi.

Avrupa ülkelerindeki market fiyatları arasındaki fark, yayımlanan yeni verilerle bir kez daha ortaya çıktı. Euronews Business’ın Numbeo verilerine dayandırdığı araştırmaya göre, 2026 yılı ortası market fiyatları endeksinde Avrupa Birliği ortalaması 100 olarak kabul edildi. Türkiye’nin endeks puanı ise 82,1 oldu.

Bu sonuç, Türkiye’deki market fiyatlarının AB ortalamasının yaklaşık yüzde 17,9 altında bulunduğunu gösteriyor. Ancak fiyat seviyelerinin düşük olması, vatandaşların alışverişi daha kolay karşılayabildiği anlamına gelmiyor. Gelir düzeyi ve fiyatların zaman içindeki artışı da alım gücünü belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.

AVRUPA’DA MARKET ALIŞVERİŞİ EN PAHALI İSVİÇRE’DE

Euronews Business’ın Numbeo verilerinden hareketle hazırladığı karşılaştırmada İsviçre, 189,2 puanla Avrupa’nın market fiyatları en yüksek ülkesi oldu. Bu değer, İsviçre’de market fiyatlarının AB ortalamasından yüzde 89,2 daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

İsviçre’yi 183,6 puanla İzlanda, 154,4 puanla Norveç izledi. Lüksemburg ve Danimarka da market fiyatlarının yüksek olduğu ülkeler arasında yer aldı.

Avrupa’da market fiyatları endeksi en yüksek ülkeler şöyle sıralandı:

• İsviçre: 189,2

• İzlanda: 183,6

• Norveç: 154,4

• Lüksemburg: 134,9

• Danimarka: 128,4

• Fransa: 127,5

• Avusturya: 124,5

• İrlanda: 122,0

• Finlandiya: 119,7

• Belçika: 117,6

• İsveç: 116,6

• Hollanda: 116,4

• Birleşik Krallık: 111,9

• Almanya: 111,6

• İtalya: 110,2

Veriler, özellikle Kuzey Avrupa ülkelerinde market fiyatlarının AB ortalamasının üzerinde olduğunu gösterdi.

TÜRKİYE’NİN ENDEKSİ 82,1 OLARAK HESAPLANDI

Türkiye’nin market fiyatları endeksi 82,1 puan olarak kaydedildi. Bu değer, Türkiye’nin AB ortalamasının altında yer almasına rağmen bazı Avrupa ülkelerine kıyasla daha yüksek market fiyatlarına sahip olduğunu ortaya koydu.

Avrupa’nın en düşük market fiyatları endeksi ise 57,2 puanla Moldova’da görüldü. Avrupa Birliği üyeleri arasında en düşük değer 66,7 puanla Romanya’da kaydedildi.

Kuzey Makedonya 59,8, Bosna Hersek 67,9 ve Sırbistan 68,8 puanla Türkiye’nin altında kalan ülkeler arasında yer aldı. İspanya’nın endeksi ise 89,7 olarak hesaplandı.

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Endeks, ülkeler arasındaki fiyat seviyelerini karşılaştırıyor. Ücretleri ve hane halklarının satın alma gücünü doğrudan ölçmüyor.

TÜRKİYE’DE GIDA FİYATLARI BEŞ YILDA YÜZDE 752 ARTTI

Türkiye açısından dikkat çeken verilerden biri de son yıllardaki gıda fiyat artışı oldu.

Euronews Business’ın aktardığı verilere göre, Türkiye’de 2021-2026 döneminde gıda ve alkolsüz içecek fiyatları yüzde 752 arttı. Bu artış, Türkiye’yi Avrupa genelinde gıda fiyatlarının en hızlı yükseldiği ülkeler arasında öne çıkardı.

Fiyat endeksinin AB ortalamasının altında bulunması, Türkiye’de gıdanın vatandaş açısından daha erişilebilir olduğu sonucunu tek başına ortaya koymuyor. Çünkü alışverişin bütçeye etkisi, ürünlerin fiyatlarının yanı sıra ücretlerin ve diğer yaşam giderlerinin durumuna da bağlı.

Özellikle temel gıda ürünlerinde yaşanan fiyat artışları, sabit gelirli vatandaşların ve dar gelirli ailelerin bütçelerini doğrudan etkiliyor.

MARKET FİYATLARI UCUZSA ALIM GÜCÜ DE YÜKSEK Mİ?

Bir ülkede market fiyatlarının düşük olması, o ülkede yaşayanların gıda alışverişini daha rahat karşılayabildiğini tek başına göstermiyor.

Ücretler, kişi başına gelir, kira, enerji giderleri ve hane halkının gıdaya ayırabildiği bütçe birlikte değerlendirilmek zorunda. Bir ülkede daha düşük fiyatla alışveriş yapmak mümkün olsa da gelir düzeyi düşükse aynı alışveriş aile bütçesinde daha büyük bir yük oluşturabiliyor.

Bu nedenle market fiyatları endeksi, ülkeler arasındaki fiyat seviyelerini karşılaştırmak için önemli bir gösterge olsa da yaşam maliyetini ve satın alma gücünü tek başına açıklamıyor.

AVRUPA’DA HANE HALKI BÜTÇESİNDE GIDANIN PAYI

Euronews Business’ın Eurostat verilerine dayandırdığı değerlendirmeye göre, Avrupa Birliği’nde gıda ve alkolsüz içecekler hane halkı harcamalarının yüzde 13,6’sını oluşturuyor. Konut ve fatura giderlerinin payı ise yüzde 23,6 seviyesinde bulunuyor.

Bu veriler, gıda harcamalarının Avrupa genelinde de aile bütçesinin önemli bir bölümünü oluşturduğunu gösteriyor. Türkiye’de ise yüksek fiyat artışları, market alışverişinin ekonomik etkisini daha da belirgin hâle getiriyor.

ASIL ÖLÇÜ FİYAT DEĞİL, VATANDAŞIN ALIM GÜCÜ

Açıklanan rakamlar, Türkiye’nin market fiyatları endeksinde Avrupa Birliği ortalamasının altında kaldığını ortaya koyuyor. Bununla birlikte, son beş yıldaki yüksek gıda fiyat artışı, ülkeler arasındaki fiyat karşılaştırmalarının tek başına yeterli olmadığını gösteriyor.

Asıl soru, ürünlerin Avrupa’ya kıyasla ne kadar ucuz olduğu kadar vatandaşın kazancıyla ne kadar gıda alabildiği. Market fiyatlarının yanı sıra gelirlerin, temel giderlerin ve gıda enflasyonunun birlikte değerlendirilmesi, vatandaşın gerçek ekonomik koşullarını anlamak açısından önem taşıyor.

(Kaynak: Euronews, CNBC-e)