Karabük Tarihine İlişkin notların üçüncüsünde Yenişehir ile ilgili bazı ilginç bilgilere yer vermeye çalışacağız.
Karabük’te Yenişehir’e fabrika konutlarının oluşturulması hususu..
Bu durum “Safranbolu ile Karabük” arasında bir çekişmeye/tartışmaya neden olmuş mudur?
Daha doğrusu,mühendis,memur ve işçi evlerinin Safranbolu’ya kurulması noktasında Safranbolu ileri gelenlerinin devlete bir başvurusu var mıdır?
Evet Safranbolu Belediyesi böyle bir girişimde bulunmuş ancak kendilerine İktisat Vekaletince gönderilen, 31.10.1938 tarih ve Sanayi Umum Müdürlüğü’nün 8.11765-457/8 sayılı yazılarında Yenişehir’e yapılacak konutların ihalesinin daha önceden yapıldığı belirtilmiş, bu istek kabul bulmamıştır.
Ayrıca, işçi taşıma ücretinin o zamana göre müesseseye yıllık 40.000 lira gibi bir yük getireceği hesabıyla teklife sıcak bakılmadığı da yazıya eklenmiş ve :”…Avrupa ve Amerika’da kabul edildiği veçhile,çalışan insanların istirahat zamanlarında çalıştığı yeri görmesinin yararı vardır.”denilmiştir.
Karabük’ün 3 Mart 1953 tarihinde ilçe olması üzerine 5 Mart 1953 yılında,”Karabük Kaza Olduktan Sonra” başlığıyla Demokrat Karabük adlı gazetede bir yazı çıkmış,eskiye dair bizim yukarıda anlattığımız hususa değinildikten sonra,Karabük’ün ilçe olmasını ,Safranbolu’ların istemediği görüşüne yer verilmiştir.(sayı:10)
Safranbolu Belediyesi’nin o zaman başkanlığını yapmakta olan Osman Paçacıoğlu,bu iddia karşısında adı geçen gazeteye bir tekzip yazısı göndermiş ve bu yazı 26 Mart 1953 tarihinde,Demokrat Karabük Gazetesi’nde virgülüne ve noktasına dahi dokunulmadan aynen yayımlanmıştır(sayı:16)
Bu uzun tekzip yazısında Safranbolu Belediye Başkanı Osman Paçacıoğlu’nun şu görüşünü burada kısa olarak sizlerle paylaşmak isterim:
”İnsan kendisini herkesten üstün,fakat oğlunu kendisinden de üstün görmek istermiş.
Bu bakış açısından biz Karabük’ümüzün ileride ve çok yakın bir gelecekte vilayet merkezi olmasını yürükten temenni ederiz.”…
****
Fabrika konutlarının Yenişehir’e kurulması kesinlik kazanmıştır.
Bunun en önemli nedeni;fabrika ile burada oturacak insanlar arasında bütünlük sağlamak…
İkincisi de işçilerin kente yerleşmesiyle süreklilik sağlamak.
O zamanlar işçi bulmanın zorluluğu düşünülecek olursa iskanlaşmanın önemi kendiliğinden anlaşılmış olur.
Şimdi şu soruya yanıt aramaya çalışalım.
Yenişehir semti antik kent üzerine kurulmuş mudur?
Bu gerçeği,İsmail Ömer Girgin,1948 yılında yazmış olduğu “Karabük” adlı kitabında ilk defa dile getirmiştir:
”Yenişehir’de yaptığımız araştırmalarda birçok tarihi esere tesadüf edilmiştir.
Bilhassa şuna da işaret etmek isteriz ki,çok eski tarihlerde Yenişehir’in olduğu yerde bir eski kasabanın olduğu muhakkaktır…
Kilise enkazının varlığı bu görüşümüzü doğrular niteliktedir.
Birçok evin enkazı kazılırken bütün olarak 150-180 cm boyunda küplere sık sık rastlanmıştır.”
İsmail Ömer Girgin’in,belirttiği ve büyük bir ihtimalle,şarap yapımında kullanıldığını söylediği bu küplerden ikisi herhalde,bugün Karabük Askerlik Şubesi’nin önünde teşhir edilen küpler olması gerekir….
Ayrıca Yenişehir semtinin bulunduğu alana eskiden Kapulluların “gavur mezarlığı” demesi de manidar bir durumdur.
Karabük’ün ikinci belediye başkanı rahmetli Sadi Yaver Ataman zamanında bucak olan Karabük’te,1 Temmuz 1944’te aylık edebi,içtimai,ilmi dergi olarak Karabük dergisi yayınlanmaya başladı.(İlk belediye başkanı fabrikada kısım müdürlüğü yapmış olan Ahmet Muzaffer Tayşi’dir)
Yani Karabük’ün ilk dergisi…
Bu dergi Ocak 1946’da yayını durduğunda 12.sayıyı bulmuştu.
Adı geçen dergide yöre tarihine ilişkin yazılar kaleme alan Avni Candar’ın tespitleri de bizim için önemli görünüyor.
“Karabük Havalisinin Tarihi” başlıklı makalesinde Avni Candar şu düşüncelere yer vermiş…
“Karabük oldukça kuvvetli bir iskan mıntıkasıdır. ..Bu itibarla bu havalide yapılacak arkeolojik araştırmaların boşa çıkacağı sanılamaz.(Karabük Dergisi,s.9,sayı1/1944)
İlginç değil mi?…
Tarih çalışmaları hep böyledir.
Araştırdıkça yeni bilgilere ulaşırsınız ve bulduğunuz her yeni bilgi sizi yeni gerçeklere ulaşma yolunda bilgiler sunar.
Tarihin ne kadar derinliklerine inerseniz,geleceğinizi de o kadar net görme ve çözümleme olanağına sahip olursunuz….
“Antik kent Karabük”
Yani…
Cumhuriyetten Önceki Karabük…!
