📝 Sanat Tarihi Ajandası–7

Bazı insanlar zamanı anlatmaz, zamana dokunur.
Suha Arın, işte onlardan biriydi. O, Türkiye’de belgesel sinemanın sadece öncüsü değil, aynı zamanda geçmişle bugünün arasında kurulmuş ince bir köprünün mimarıydı.
1976 yılında çektiği “Safranbolu’da Zaman” belgeseli, yalnızca bir film değildir; bir vicdanın, bir fark edişin, bir kültürel uyanışın sesidir. O yıllarda Safranbolu’nun geleneksel evleri sessizce terk edilirken, Arın’ın her kadrajına bir pencere, bir çeşme ve kimsenin olmadığı bir çarşı takılırdı. Ama en önemlisi, koskoca tarihi kentin terk edilişindeki insanlığın çaresizliğiydi.

“Safranbolu’da Zaman”da akan hiçbir şey acele etmez. Kamera, bir yaprağın gölgesini, bir taşın yüzeyini, bir çocuğun adımını bile yargılamadan izler.
Çünkü Arın, zamanı bir düşman olarak değil, bir öğretmen olarak görür. Onun sinemasında zaman geçmez, zaman kalır.
O dönemin Türkiye’sinde modernleşme rüzgârı, birçok tarihi yapıyı savurup götürürken, yalnız Safranbolu’nun değil, Anadolu’nun da ruhunu kurtaran bir farkındalığın başlangıcını inşa etmektedir.
“Safranbolu’da Zaman”, UNESCO’nun kente dünya mirası unvanını vermesinin de taşlarını döşeyen bir filmdir. Arın, Safranbolu’yu yalnızca tarihî bir alan olarak değil, ölüm döşeğinde bir canlı olarak gösterir. Nice savaşların, hastalıkların yıkamadığı bir kentin perde arkasını izletir.
Evlerin içindeki sessizlik bile, geçmişle bugünün arasında bir nefes gibidir.
Bu film, bir dönemin kültürel hafızasında siyah beyaz bir fotoğraf değil, renkleri unutulmuş bir rüya gibi durur.
Suha Arın, zamana tutulan bir aynadır.
Ve belki de hâlâ, o aynada hepimize aynı soruyu soruyordur:
“Kendi zamanını ne kadar koruyabiliyorsun?”
Zaman geçiyor, evler eskiyor ve insanlar unutuluyor.
Ama bir belgesel, bir adamın bakışı, bir kentin ruhunu ebediyete taşıyabiliyor.
Suha Arın bunu yaptı.
Safranbolu’da zamanı durdurdu
ve o an, hiç bitmiyor.